Botsvana’nın elmas stokları neden rekor seviyeye çıktı?
Botsvana’nın elmas stokları neden rekor seviyeye çıktı ve ekonomi nasıl etkileniyor?
Botsvana, dünyanın en büyük elmas üreticilerinden biri olmasına rağmen, küresel kırılgan talep ve sentetik elmasların yaygınlaşması nedeniyle elmas fiyatlarının düşmesiyle stoklarda aşırı birikim yaşanıyor. Ülkenin elmas stokları 2025 sonunda 6,5 milyon karatlık hedefin yaklaşık iki katı olan 12 milyon karata ulaştı ve bu durum üretimin artırılmasını zorlaştırarak ekonomi üzerinde baskı yaratıyor.
Botsvana Maliye Bakanlığı’nın 2026/27 bütçe strateji belgesine göre, elmas fiyatlarındaki çöküş üretimin kısa vadede artırılmasını engelliyor; stok seviyeleri belirlenen sınır düzeylerine yaklaşana kadar yeni kapasite kullanımında esneklik sınırlı kalacak. Ülkenin ekonomik büyümesi elmas sektörüne aşırı bağımlı olduğundan, bu durum 2025’te ekonominin yaklaşık %1 daralmasına yol açacak şekilde makroekonomik riskleri artırıyor.
DÜNYA PAZARINDAKİ DEĞİŞİM NELER GETİRİYOR?
Botsvana’nın elmas gelirlerinin büyük kısmı, ülke gelirlerinin yaklaşık üçte birini ve döviz gelirlerinin dörtte üçünü oluşturuyor. 2024’te üretim 18 milyon karatla dünyada Rusya’dan sonra ikinci sırada yer alırken, 2025/26’da dış talepteki zayıflık nedeniyle gelirlerde ciddi düşüş bekleniyor. Ayrıca, ABD ve Hindistan gibi büyük tüketici pazarlarında artan ithalat vergileri fiyat baskısını daha da artırarak madencilik kâr marjlarını daraltabilir.
EKONOMİYE YANSIMALARI
Bu stok fazlalığı sadece elmas üretimini sınırlamakla kalmıyor, aynı zamanda Botsvana’nın ekonomik büyümesini doğrudan etkiliyor. Elmas gelirlerindeki sert düşüş nedeniyle 2025/26’da mineral ihracat gelirlerinin yaklaşık 10,3 milyar pula (770 Milyon USD)seviyesine inmesi bekleniyor; bu, tarihsel ortalamanın çok altında bir performans anlamına geliyor. Bu durum, ekonomik büyümeyi destekleyecek alternatif sektörlerin (örneğin tarım veya turizm) güçlendirilmesini daha da kritik hale getiriyor.
