Benin–Nijer Krizi Tırmanıyor

Benin ve Niger Arasında Yeni Kriz: Diplomatik İlişkiler Tehlikeli Seviyeye Taştı

Batı Afrika’da diplomasi sahnesi yeni bir gerilimle çalkalanıyor. Benin ile Niger arasındaki ilişkiler, son günlerde yaşanan karşılıklı diplomatik hamlelerle ciddi bir kriz boyutuna ulaştı. İki ülke arasındaki sürtüşmelerin nedenleri, geçmiş dinamikler ve son gelişmeler Afrika’nın Batı kıyısında dikkatle izleniyor.

Diplomatik İlişkilerde Tehlikeli Tırmanış

İlişkiler zaten kırılgan olan komşu iki ülke arasında yeni bir diplomatik gerilim yaşanıyor. Benin yönetimi, Cotonou’daki Nijerli diplomatlardan ikisini “istenmeyen kişi” (persona non grata) ilan ederek sınır dışı etti. Bu adım, uzun süredir süren güven ve koordinasyon eksikliğinin son işareti olarak değerlendiriliyor.

Nijer yönetimi aynı gün içinde karşılık verdi ve Benin’in Niamey’deki diplomatik temsilcisini de “istenmeyen kişi” ilan ederek sınır dışı etme kararı aldı. Ayrıca Niamey’deki Benin Büyükelçiliği’nin faaliyetleri geçici olarak askıya alındı. Bu karşılıklı hamleler, Batı Afrika’da diplomatik ilişkilerin alışılmış çerçevesinin dışına çıkıldığını gösteriyor.

Gerilimin Arka Planı

Bu yeni diplomatik kriz, 2023’te Nijer’de gerçekleşen askeri darbenin ardından ortaya çıkan eski bir sorunun devamı niteliğinde. 26 Temmuz 2023’te seçilmiş lider Mohamed Bazoum’un devrilmesinin ardından Nijer’de askeri bir yönetim kurulmuş, bu da bölgedeki siyasi dengeleri sarsmıştı.

Benin, Ecowas (Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu) gibi bölgesel aktörlerle birlikte anayasal düzene dönüş çağrıları yaparken, Nijer’deki yeni yönetimi sık sık eleştirdi. Bu diyalog eksikliği, iki ülke arasında güven bunalımını derinleştirdi.

Geçmişten gelen sınır kapatma, ekonomik yaptırımlar ve güvenlik endişeleri de bu süreci besleyen unsurlar arasında yer alıyor. 2023 sonrası dönemde sınır kapatmaları ve ekonomik kesintiler, iki ülke arasındaki ticaret ve halklararası ilişkilerde ciddi sıkıntılara neden oldu.

İddialar ve Karşılıklı Suçlamalar

Nijer yönetimi, Benin’de faaliyet gösteren Nijerli diplomatların “ülke güvenliğini tehlikeye attığı ve subversif amaçlar taşıdığı” iddiasıyla sınır dışı edildiğini açıkladı. Bu suçlamalar, iki ülke arasındaki güvensizliği daha da artırdı.

Benin yönetimi ise bu iddiaları sert bir dille reddetti ve diyalog ile gerilimin azaltılmasından yana olduğunu yineledi. Fakat iki tarafın sert tutumu, krizin diplomatik kanallarla çözülmesini zorlaştıran bir zemine yol açmış durumda.

Bölgesel Etkiler

Bu diplomatik krizin sadece iki ülkeyle sınırlı kalmayabileceği konusunda uyarılar var. Afrika Batı bölgesindeki güvenlik, ekonomi ve politik koordinasyon sistemleri birbirine derinden bağlı; bir ülkedeki gerilim, bölge genelinde zincirleme etkilere yol açabiliyor.

Uzmanlar, iki ülke arasındaki bu diplomatik kopuşun ECOWAS içindeki ittifakları ve ortak güvenlik mekanizmalarını da etkileyebileceğini belirtiyor. Güney Sahil bölgesindeki siyasi istikrarın korunması için tüm tarafların geri adım atması gerektiği vurgulanıyor.

Ne Anlatıyor Bu Kriz?

Benin–Nijer diplomatik krizinin tırmanması, sadece iki ülke arasındaki kırılgan ilişkiyi göstermiyor; aynı zamanda Batı Afrika’daki siyasi normalleşme çabalarının ne kadar kırılgan olduğunun da bir göstergesi. Bölgesel güvenlik meseleleri, aşırı hareketlilikler, darbe sonrası uyum süreci ve diplomatik güven eksikliği, bu tür dinamiklerin zeminini hazırlıyor.