Afrika’da Konut Krizi Rabat, Tunis ve Kigali Karşılaştırması

Rabat, Tunis, Kigali: Afrika’da Konuta En Uygun Erişim Hangi Kentte?

Afrika’nın hızlı kentleşme süreci, şehirlerde konut erişim sorununu kıtada giderek daha merkezi bir mesele hâline getirdi. Jeune Afrique’nin yaptığı analiz, Rabat (Fas), Tunis (Tunus) ve Kigali (Ruanda) gibi üç farklı kentte konutun erişilebilirliği ve yaşam koşullarını karşılaştırıyor. Bu kıyaslama, ekonomi, yaşam maliyeti ve sosyal dinamikler açısından önemli ipuçları sunuyor.

Konut Erişimi: Gittikçe Büyüyen Bir Kıtlık

Afrika kentleri, nüfus artışı, kırsal-kent göçü ve ekonomik düzensizliklerle başa çıkarken, uygun fiyatlı konut arzı her geçen yıl daha da kritik hâle geliyor. Jeune Afrique’ye göre, Rabat, Tunis ve Kigali gibi kentlerde farklı sosyo-ekonomik dinamikler, konut fiyatlarını ve erişim seviyelerini doğrudan etkiliyor.

Bu bağlamda konut erişimindeki farklılıklar, yalnızca kira bedelleriyle sınırlı değil; istihdam olanakları, gelir düzeyleri ve kent planlamasıyla da yakından ilgili.

Rabat: Başkentte Konut Erişimi ve Fiyat Baskısı

Fas’ın başkenti Rabat, hem siyasi merkez hem de önemli bir ekonomik aktör olarak konut talebini artırıyor. Rabat’ın nüfusu son yıllarda ciddi biçimde büyüyerek yaklaşık 500 bin civarındaki kentsel nüfusu aşmış durumda ve banliyölerle birleşerek yaklaşık 1,7 milyonluk bir metropol alanı oluşturuyor.

Rabat aynı zamanda Fas’ın büyüyen hizmet ve yönetim sektörünü çekiyor; bununla birlikte kentte konut fiyatları artış eğiliminde. Konut piyasası, özellikle orta ve yüksek gelirli gruplar için uygun seçenekler sunarken, düşük gelirli kesimler için erişilebilirlik hâlâ önemli bir sorun olarak değerlendiriliyor. Konut arzında kamu ve özel sektör projeleri artış gösterse de artan nüfus baskısı fiyatlara yansıyor.

Tunis: Kuzey Afrika’da Orta Gelirli Kent Dinamikleri

Tunus’un başkenti Tunis, Kuzey Afrika’nın kültürel ve ekonomik merkezlerinden biri olmasına rağmen konut erişimi açısından orta gelirli nüfus için hâlâ zorluklar barındırıyor. Kent, yüksek talep ve sınırlı yeni konut arzı nedeniyle yeni konut projeleri ile arzı genişletme ihtiyacıyla karşı karşıya. Bu, özellikle genç nüfus ve orta alt gelir grupları için uygun konut bulmayı daha da zorlaştırıyor.

Tunis’teki konut piyasası, daha çok geleneksel konut stokuna dayanıyor ve yeni projelerin sınırlı finansmanı sebebiyle erişimde gecikmeler yaşanıyor.

Kigali: Doğu Afrika’da Konut Erişiminde “Fırsat ve Zorluk” Dengesi

Kigali, Doğu Afrika’nın en hızla büyüyen şehirlerinden biri olarak dikkat çekiyor. 2025 itibarıyla Kigali, birçok kaynakta Afrika’nın en temiz ve düzenli şehirlerinden biri olarak öne çıkıyor; sakin yaşam ortamı, düşük suç oranı ve düzenli kent planlaması ilgi çekici unsurlar arasında sayılıyor.

Buna karşın konut erişimi meselesi Kigali’de de ciddi bir zorluk. Birleşmiş Milletler ve yerel araştırmalar, Kigali’nin nüfus artışı ile birlikte ucuz konut talebinin de hızla yükseldiğini gösteriyor. Özellikle düşük ve orta gelirli aileler için uygun fiyatlı konut bulmak zorlaşıyor. Çalışmalar, Kigali’de kira ve konut fiyatlarının orta ve düşük gelirli gruplar için ulaşılmaz hâle geldiğini ve düşük gelirli hane halklarının çoğunun konut piyasasına erişimde sınırlamalarla karşılaştığını ortaya koyuyor.

Örneğin Kigali’de hâlihazırda yürütülen konut projeleri büyük ölçekli ve karma gelirli konutları hedeflese de, kira/gelir oranı açısından düşük gelir gruplarının erişimi hâlâ zor; bu durum, bir “konut krizi eğilimi” olarak değerlendiriliyor.

Kıyaslama: Fiyat, Erişim ve Gelir İlişkisi

Üç kentte konut erişimine dair yapılan araştırmalar, ortak bir eğilime işaret ediyor:
Rabat – başkent dinamizmiyle fiyat baskısı artmış;
Tunis – yeni konut arzı sınırlı ve planlama yetersizlikleri erişimi etkiliyor;
Kigali – hızlı nüfus artışı ve gelir düzeyi farkları konut erişimini belirgin biçimde zorlaştırıyor.

Bu kıyaslama, Afrika’daki kentleşmenin sadece ekonomik kalkınma ile değil, konut planlaması ve sosyal politika çerçevesiyle de ele alınması gerektiğini açıkça gösteriyor.

Konut Erişimi: Afrika’nın Küresel Sorunu

Dünya genelinde konut erişimi, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin önünde duran en önemli engellerden biri olarak kabul ediliyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, milyonlarca kent sakini hâlen uygun fiyatlı ve yeterli kalitede konut bulamıyor; bu durum Afrika kentlerinde daha belirgin bir sorun haline geliyor.

Bu bağlamda Rabat, Tunis ve Kigali gibi kentlerin durumu, sadece üç farklı ülkeyi temsil etmekle kalmıyor; aynı zamanda Afrika’nın kentleşme ve konut politikası stratejisinin nasıl şekillendirilmesi gerektiğine dair ipuçları veriyor.

Ne Anlatıyor Bu Çalışma?

Üç kentin karşılaştırması, Afrika’da konut erişiminde:

* Kentlerin politik ve ekonomik farklılıklarının erişim dinamiklerini belirlediğini,
* Konut arzının nüfus artışıyla uyumlu olmadığını,
* Düşük ve orta gelirli hane halklarının uygun konut bulmakta zorlandığını
çok net biçimde ortaya koyuyor.

Bu değerlendirme, sadece bugün için değil, aynı zamanda geleceğin şehir planlaması, sosyal konut politikası ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından da kritik önemde.