Abdelmadjid Tebboune Kimdir?

Abdelmadjid Tebboune: Cezayir’in Sessiz Reformcusu

Abdelmadjid Tebboune, 2019 yılından bu yana Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti’nin cumhurbaşkanıdır. Ülkenin yakın tarihinin en sarsıcı halk hareketi olan 2019 protestolarının ardından göreve gelen Tebboune, hem devletin sürekliliğini korumak hem de toplumsal değişim taleplerine yanıt vermek gibi son derece zor bir dönemde liderlik sorumluluğunu üstlenmiştir. Onun başkanlığı, istikrar arayışı ile reform beklentilerinin kesiştiği bir geçiş süreci olarak şekillenmektedir.

Erken Yaşamı ve Eğitimi

Abdelmadjid Tebboune, 17 Kasım 1945’te Cezayir’in güneybatısındaki Mecheria kentinde dünyaya geldi. Ailesi, Cezayir’in sömürge döneminde dini ve kültürel direniş geleneğini temsil eden saygın bir çevreye mensuptu. Babası, Cezayir Uleması Birliği içinde yer alan bir din âlimi olarak hem dini hem de milli bilinç açısından Tebboune’un kişiliğinin şekillenmesinde önemli rol oynadı.

Genç yaşta kamu hizmetine ilgi duyan Tebboune, bağımsızlık sonrası Cezayir’in elit bürokratlarını yetiştiren Ulusal İdare Okulu’ndan 1969 yılında mezun oldu. Bu eğitim, onu devlet kademelerinde uzun yıllar sürecek bir kariyerin eşiğine taşıdı.

Siyasi Kariyerinin Yükselişi

Tebboune, 1970’lerden itibaren çeşitli vilayetlerde vali olarak görev aldı ve özellikle kriz bölgelerinde yürüttüğü idarecilik sayesinde devlet kademelerinde güvenilir bir isim olarak tanındı. 1991 yılında ilk kez merkezi hükümete girerek Yerel Yönetimler Bakan Yardımcılığı görevini üstlendi.

Asıl yükselişi ise Cumhurbaşkanı Abdelaziz Bouteflika döneminde gerçekleşti. 1999’da İletişim Bakanı, ardından Konut Bakanı olarak görev yapan Tebboune, büyük konut projeleriyle adını geniş kitlelere duyurdu.

2017’de kısa süreli başbakanlık dönemi onun siyasi kaderini belirledi. Tebboune, bu dönemde devlet ihaleleri ve büyük sermaye gruplarına karşı yürüttüğü sert yolsuzluk mücadelesiyle hem halkın desteğini kazandı hem de iktidar içindeki güçlü çevreleri karşısına aldı. Sadece 87 gün sonra görevden alınması, onu Cezayir siyasetinde “sisteme karşı duran teknokrat” olarak konumlandırdı.

Cumhurbaşkanlığına Giden Süreç

2019’da milyonlarca Cezayirlinin sokaklara dökülmesiyle başlayan Hirak hareketi, Bouteflika’nın istifasıyla sonuçlandı. Ardından yapılan seçimlerde Tebboune, devletin sürekliliğini temsil eden aday olarak öne çıktı ve %58 oyla cumhurbaşkanı seçildi. Ancak düşük katılım, yönetimin meşruiyet tartışmalarını beraberinde getirdi.

Cumhurbaşkanlığı Dönemi ve İç Politika

Tebboune’un başkanlığı reform vaatleriyle başladı. 2020’de kabul edilen yeni anayasa ile:

* Cumhurbaşkanlığı yetkileri sınırlandırıldı
* Parlamento güçlendirildi
* Yolsuzlukla mücadele mekanizmaları kurumsallaştırıldı

Ekonomide ise petrol ve doğalgaza bağımlılığı azaltmayı hedefleyen yeni yatırım politikaları devreye sokuldu. Yabancı sermayenin önündeki engeller kaldırıldı, sanayi ve tarım sektörleri teşvik edildi.

Ancak insan hakları ve ifade özgürlüğü konusundaki eleştiriler, Tebboune döneminin en tartışmalı başlıklarından biri olmaya devam etmektedir.

Dış Politika: Türkiye, Fransa ve İspanya ile İlişkiler

Türkiye ile Stratejik Ortaklık

Tebboune döneminde Türkiye-Cezayir ilişkileri tarihinin en güçlü seviyesine ulaştı. 2022’deki Ankara ziyaretiyle iki ülke arasında enerji, savunma sanayi, ticaret ve altyapı alanlarında çok sayıda anlaşma imzalandı. Ticaret hacmi 6 milyar doları aşarak hedeflenen 10 milyar dolar seviyesine yaklaştı.

Fransa ile Hassas Denge

Fransa ile ilişkiler, sömürge geçmişinin gölgesinde dalgalı bir seyir izlemektedir. 2021’de Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un açıklamaları sonrası diplomatik kriz yaşandı. 2022’de karşılıklı ziyaretlerle ilişkiler kısmen onarıldı ancak tarih, vize politikaları ve göç gibi başlıklar hâlâ hassasiyetini korumaktadır.

İspanya ile Batı Sahra Krizi

İspanya’nın Batı Sahra konusunda Fas’ı desteklemesi, Tebboune yönetiminin sert tepkisine yol açtı. 2022’de ticaret anlaşmaları askıya alındı ve ilişkiler donduruldu. Bu karar, Cezayir’in dış politikada ilkesel duruşunu göstermesi açısından önemli bir kırılma noktası oldu.

Toplumsal Algı ve Tartışmalar

Tebboune, halkın bir bölümünde reform umudu olarak görülürken, muhalif kesimler onu eski rejimin devamı olarak değerlendirmektedir. Oğlu hakkında geçmişte açılan yolsuzluk davası ve ifade özgürlüğü konusundaki eleştiriler, kamuoyunda sıkça tartışılmaktadır.

Özel Hayatı ve Mirası

Evli ve beş çocuk babası olan Tebboune, sade yaşam tarzıyla tanınır. Kamuoyundan uzak bir aile hayatı sürdürmektedir. 2024 seçimlerinde ikinci kez cumhurbaşkanı seçilen Tebboune, önümüzdeki dönemde Cezayir’in ekonomik dönüşümünü tamamlamak ve toplumsal barışı güçlendirmek gibi kritik sorumluluklarla karşı karşıyadır.