2025’te Afrika Borsaları Neden Rekor Kırdı

Abidjan, Casablanca, Lagos: 2025’te Afrika borsaları neden “uçtu” ve bu rüzgâr sürer mi?

2025, Afrika sermaye piyasaları açısından “uzun süredir görülmeyen” bir ivme yılına dönüştü. Abidjan (BRVM), Casablanca (Bourse de Casablanca) ve Lagos (NGX) ekseninde işlem hacimleri, endeks getirileri ve piyasa değeri artışları hem yerli yatırımcı ilgisini hem de küresel fonların “Afrika payını” yeniden tartışmaya açtı. Jeune Afrique’nin değerlendirmesi, kıta borsalarında 2025’te “genelleşmiş” bir yükselişe işaret ederken, her piyasanın ralli motorunun farklı olduğunu vurguluyor.

Bu dosyada üç merkez üzerinden şu soruya yanıt arıyoruz: Bu yükselişin arkasında ne var, hangi riskler görmezden geliniyor ve 2026’ya taşınabilecek kalıcı trendler neler?

1) 2025 rallisi: “tek neden” yok, üç farklı motor var

Abidjan/BRVM: Bölgesel borsa, “istikrar + geniş taban” etkisi

BRVM (UEMOA bölgesinin ortak borsası) 2025’i güçlü bir performansla kapattı. BRVM’nin kendi değerlendirmesinde, 2021–2025 döneminde BRVM Composite endeksinin 145,37’den 345,75’e yükseldiği ve beş yıllık ölçekte çok güçlü bir bileşik getiriden söz edildiği görülüyor.
Ayrıca 2025 yıl sonu piyasa yorumları BRVM Composite için yaklaşık %25 civarı yıllık getiri vurguluyor.

Bu piyasada ralli, “tek bir mega hisse” yerine daha geniş bir tabana yayılabildiği ölçüde daha “sağlıklı” algılandı; fakat likidite (derinlik) sorunu BRVM için hâlâ kritik bir eşik. (BRVM’de 2025’te yüksek hacimli tekil işlemlere atıf yapan piyasa raporları da var.)

Casablanca: Uzun durgunluk sonrasında “kırılma” yılı

Casablanca tarafında 2025, birçok yorumda “uzun yıllar süren görece durgunluğun ardından kırılma” yılı olarak çerçeveleniyor. Piyasa analizleri MASI endeksinde yaklaşık %25 artıştan ve piyasa değerinin 1.000 milyar dirham eşiğini aşmasından söz ediyor.
Reuters ise daha erken tarihte, borsanın likiditeyi artırmak için türev ürün piyasası hazırlıklarını ve yerli yatırımcı katılımını büyütme hedefini öne çıkarıyor.

Yani Casablanca’da 2025 rallisinin arkasında, bir yandan yerli yatırımcı dalgası (özellikle bireysel yatırımcı ilgisi), diğer yandan piyasa altyapısını büyütme adımları (türevler, yeni araçlar, halka arz beklentisi) bulunuyor.

Lagos/NGX: Enflasyon-kur dinamikleri ve “endeks ağırlığı” gerçeği

Nijerya tarafında 2025 rakamları daha çarpıcı: NGX All-Share endeksinin yıl sonunda 155.613 seviyesine çıktığı ve 2025 getirisinin yaklaşık %51 olduğu farklı yayınlarda yer alıyor.
Premium Times, piyasa değerinin yıl sonunda ₦99,4 trilyon seviyesine yükseldiğini (önceki yıla göre ciddi artış) aktarırken, piyasa yapısındaki yoğunlaşma ve “kaç hissenin ralliyi taşıdığı” sorusu da masada.

Bu noktada kritik ayrım şu: Lagos rallisi, her zaman “ekonomi harika gidiyor” anlamına gelmez; kimi dönemlerde kur, enflasyon, nominal değerlenme ve endeks yoğunlaşması gibi faktörler endeks getirilerini şişirebilir. Proshare analizinde “olağanüstü performans” vurgusunun yanında piyasa yoğunlaşması riskine dikkat çekilmesi bu yüzden önemli.

2) Peki yatırımcılar neden Afrika’ya döndü?

Jeune Afrique’nin “boom” çerçevesi, kıta borsalarının 2025’te rekor yıllık ilerleme kaydettiğini ve bunun “genelleşmiş” bir ralli olduğunu söylüyor.
Bunu besleyen başlıklar sahada şöyle okunuyor:

* Likidite arayışı ve getiri avı: Gelişmiş piyasalarda faiz/piyasa belirsizliği dönemlerinde fonlar, korelasyonu nispeten düşük bölgelere sınırlı da olsa yönelme eğilimi gösterebiliyor (bu Afrika için yeni değil ama 2025’te daha görünür oldu).
* Bireysel yatırımcı dalgası: Casablanca örneğinde yerel yatırımcı ilgisi ve halka arzların “hikâye” üretmesi öne çıkıyor.
* Kurumsal reform ve piyasa altyapısı: Reuters’in Casablanca için aktardığı türev piyasası hamlesi, yatırımcıya risk yönetimi ve daha aktif strateji imkânı sunacağı için “piyasa olgunlaşması” sinyali kabul ediliyor.

3) Her ralli “iyi haber” midir? Üç piyasanın üç kırılganlığı

(i) Casablanca: Balon tartışması ve değerleme-eko kopuş riski

Le Monde, Casablanca’da 2025’te rekorlar görülürken kimi uzmanların olası spekülatif balon riskini dillendirdiğini; piyasa değeri/GSYH oranındaki sıçrama ve değerlemelerde ekonomiden kopma ihtimalinin tartışıldığını yazıyor.
Bu, “ralli var ama ölçü ne?” sorusunu gündeme getiriyor.

(ii) Lagos: Endeks yoğunlaşması ve sistemik risk

NGX için Proshare’ın vurguladığı yoğunlaşma, fiyat keşfi ve likidite kalitesi açısından risk üretebilir: Endeks yükselirken piyasanın büyük kısmı yerinde sayıyorsa, ralli “geniş tabanlı” değildir.
Premium Times’ın piyasa değeri artışını verirken enflasyonla kıyaslama yapması da, getirinin “reel” kalitesi tartışmasını açıyor.

(iii) BRVM: Likidite derinliği ve şoklara dayanıklılık

BRVM’de 2025 performansı güçlü; ancak BRVM gibi bölgesel borsalarda asıl sınav, küresel risk iştahı düştüğünde likiditeyi koruyabilmek. 2025’te rekor işlemlerden söz edilmesi olumlu; ama aynı zamanda bu piyasalarda tekil işlemlerin toplam resmi “parlatma” riski de olur.

4) 2026’ya bakış: Rüzgâr sürebilir mi?

Bu sorunun yanıtı “tek senaryo” değil. Ama üç kritik gösterge öne çıkıyor:

1. Yeni halka arzlar ve ürün çeşitliliği: Casablanca’da türevlerin devreye girmesi ve yeni araçların planlanması, piyasanın derinleşmesi için olumlu işaret.
2. Kur ve enflasyon istikrarı: Lagos’ta nominal getiri ile reel getiri arasındaki farkı, makro istikrar belirleyecek (enflasyon/kur dalgalanması endeksi “güzel”, yatırımcıyı “yorgun” bırakabilir).
3. Likidite kalitesi: BRVM’nin yükselişi sürdürülebilir olacaksa, günlük hacimlerin ve kurumsal yatırımcı tabanının genişlemesi gerekir.

5) Türkiye bağlantısı: Neden izlemeliyiz?

Türkiye açısından bu dosyanın iki pratik anlamı var:

* Sermaye akımları ve alternatif pazarlar: Borsa İstanbul yatırımcısı için Afrika borsaları doğrudan erişimi sınırlı olsa da, küresel fonların “risk iştahı” döngüsünü okumak için iyi bir gösterge. Africa riskinin açılması, gelişen piyasalar sepetinde dalga yaratabilir. (Bu, dolaylı bir ilişki.)
* Türk şirketleri ve Afrika ticareti: Türkiye’nin Afrika ile ticaret ve müteahhitlik projeleri büyüdükçe, özellikle Fas ve Batı Afrika’da finansman kanalları ve yerel sermaye piyasalarının derinliği önem kazanıyor. Casablanca’nın ürün çeşitliliği hamleleri gibi adımlar bu ekosistemi etkileyebilir.

2025 “Afrika borsaları yılı”ydı — ama 2026 kalite sınavı olacak

Abidjan, Casablanca ve Lagos 2025’te farklı nedenlerle yükseldi: BRVM’de bölgesel hikâye ve istikrarlı ralli; Casablanca’da yerli yatırımcı + piyasa altyapısı; Lagos’ta güçlü nominal yükseliş ama yoğunlaşma ve makro risk tartışması.
Bu nedenle 2026’nın ana sorusu “endeks daha da yükselir mi?” değil; yükselişin kalitesi artar mı, derinlik büyür mü, şeffaflık ve ürün çeşitliliği güçlenir mi? olacak.